10 điều mọi người thường hiểu lầm về bút máy
Nếu mới bắt đầu tìm hiểu về bút máy, bạn sẽ rất dễ đọc được hay nghe được một danh sách dài những thứ “phải” và “không được” làm.
Phải cầm bút thế này. Phải viết ở góc kia. Phải dùng loại mực này. Không được để bút lâu. Không được dùng mực nọ.
Một số cũng có lý, nhưng cũng không ít những điều trong số đó không còn đúng với những chiếc bút hiện đại nữa.
Dưới đây là 10 hiểu lầm Ân nghe mọi người gặp khá thường xuyên khi tư vấn cho các bạn mới chơi bút máy.
⸻
1. Bút máy “phải” viết được nét thanh đậm
Không phải cây bút máy nào cũng viết được nét thanh đậm rõ ràng.
Một cây Pilot Metropolitan ngòi F, LAMY Safari ngòi M hay Platinum Preppy ngòi 03 về cơ bản sẽ cho bạn một nét tương đối đều. Bạn có thể thay đổi độ dày một chút bằng lực tay hoặc hướng di chuyển, nhưng đừng kỳ vọng nó tự nhiên cho ra kiểu chữ có tương phản nét như Copperplate.
Nét thanh đậm rõ rệt thường đến từ những loại ngòi được thiết kế cho mục đích đó, chẳng hạn flex nib, hoặc những kiểu ngòi như stub và italic. Và kể cả khi có một chiếc flex nib, bạn vẫn cần luyện cách sử dụng lực.
Đây cũng là lý do mình thấy khá nhiều người mới mua một cây bút “flex” rồi thất vọng vì chữ không tự nhiên đẹp như những mẫu calligraphy trên Instagram. Chưa kể một số trường hợp đáng tiếc hơn là các bạn đè mạnh tay quá vượt ngưỡng chịu lực của ngòi và toè ngòi luôn không thể cứu lại được.
Bút máy có thể tạo nét thanh đậm, nhưng đó không phải đặc điểm bắt buộc của bút máy.
⸻
2. Viết bút máy sẽ bị lem mực
Có thể. Nhưng nếu chiếc bút của bạn lúc nào cũng lem thì mình sẽ kiểm tra giấy và mực trước khi đổ lỗi cho cây bút.
Ví dụ, Pilot Iroshizuku thường có flow khá đẹp và nhiều màu rất thích hợp để viết hàng ngày, nhưng nếu bạn dùng một loại giấy quá thấm thì nét vẫn có thể lâu khô hoặc bị feather.
Ngược lại, một số loại mực như Diamine Registrar’s, tùy điều kiện sử dụng, có thể khô nhanh hơn trên một số loại giấy nhưng lại có những đặc tính khác cần lưu ý.
Giấy cũng quan trọng không kém. Một cây bút bất kỳ có thể viết rất sạch trên giấy tốt, trong khi cùng cây bút đó trên giấy photocopy rẻ có thể feather, bleed-through hoặc làm nét trông xấu hơn rất nhiều.
Nếu bạn đang gặp vấn đề với mực, hãy thử thay đổi một trong ba thứ - giấy, mực, hoặc bút - và thường giấy là cái Ân khuyên mọi người đổi đầu tiên
⸻
3. Viết bút máy phải đè mới ra mực
Đây là một trong những thói quen khó bỏ nhất nếu bạn chuyển từ bút bi sang bút máy.
Với bút bi, bạn thường phải tạo một lượng áp lực nhất định để viên bi lăn trên giấy. Vì vậy khi cầm một cây bút máy, phản xạ đầu tiên của nhiều người là… ấn xuống.
Nhưng bút máy không cần như vậy.
Nếu phải ấn mạnh mới ra mực, có thể chiếc bút đang gặp vấn đề về flow, ngòi hoặc phần nhựa dẫn mực.
Và nếu bạn cứ tiếp tục đè, đặc biệt với những ngòi mảnh, bạn có thể làm ngòi bị lệch hoặc biến dạng.
Với bút máy, chỉ cần đặt ngòi xuống giấy và kéo nó đi. Đừng cố ép nó xuống.
⸻
4. Viết bút máy thì chữ sẽ đẹp hơn
Ước gì chỉ cần mua một cây Montblanc là chữ tự nhiên đẹp lên.
Nhưng thực tế thì không.
Bút máy có thể khiến việc viết dễ chịu hơn. Một chiếc bút vừa tay, ngòi trơn, flow ổn định và giấy tốt chắc chắn có thể giúp bạn kiểm soát nét tốt hơn.
Nhưng nếu chữ của bạn đang nghiêng ngả, khoảng cách chữ không đều hoặc viết quá nhanh, đổi từ bút bi sang bút máy sẽ không giải quyết được những vấn đề đó.
Thậm chí một cây bút giá tương đối dễ tiếp cận hoàn toàn có thể là cây bút phù hợp để luyện chữ hơn một cây bút cao cấp mà bạn không thích cầm.
Nếu mục tiêu là cải thiện chữ viết, thứ nên luyện vẫn là chữ. Bút tốt chỉ giúp mình luyện tập một cách dễ chịu hơn.
⸻
5. Bút máy dùng mực nào cũng được
Không nên.
Đây là một trong những điều mình khuyên người mới đừng thử nghiệm quá sớm.
Mực bút máy được thiết kế để chảy qua một hệ thống rất nhỏ gồm ống bơm piston hoặc ống mực, feed và ngòi. Vì vậy không phải loại mực viết nào cũng phù hợp.
Nếu bạn mới bắt đầu, cứ chọn những thương hiệu có mực dành rõ ràng cho bút mực là được, hoặc mình có thể
Ví dụ, Pilot là một lựa chọn khá phổ biến cho người mới vì flow đẹp và màu dễ nhận biết. Diamine thì có một bảng màu cực kỳ rộng và khá dễ tiếp cận. Và dĩ nhiên gần đây thì Queen của Việt Nam mình cũng cho ra mắt một bảng màu rất hợp lý trong tầm giá để mọi người tiếp cận được màu mình thích!
Còn những loại mực được thiết kế cho dip pen, drawing hoặc calligraphy thì không nên mặc định rằng chúng có thể đổ vào bút mực.
Nếu không chắc, hãy kiểm tra hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi bơm.
Một chai mực 100–200 nghìn không đáng để đánh đổi với một chiếc bút bị tắc.
⸻
6. Bút càng đắt thì chữ càng đẹp
Nếu đúng như vậy thì chắc mình đã không cần luyện chữ nữa.
Một cây Montblanc Meisterstück, Pilot Custom 823 hay Pelikan M800 có thể mang lại trải nghiệm rất khác so với một cây Platinum Preppy hoặc Pilot Kakuno.
Nhưng giá tiền của chiếc bút không tỷ lệ thuận với độ đẹp của chữ.
Có người cực kỳ hợp với ngòi LAMY. Có người lại thấy ngòi LAMY hơi cứng hoặc feedback không hợp tay.
Có người thích Pilot vì ngòi Nhật thường có cách ghi kích thước khác so với nhiều ngòi châu Âu. Có người lại thích một cây TWSBI vì dung tích mực lớn và cảm giác cầm bút.
Một chiếc bút 300.000 đồng mà bạn dùng mỗi ngày vẫn có giá trị hơn một chiếc bút 10 triệu đồng nằm trong hộp.
Nếu mới bắt đầu, mình thậm chí khuyên bạn thử vài cây ở phân khúc dễ tiếp cận trước khi quyết định mình thích kiểu ngòi nào.
⸻
7. Bút máy rất dễ hư
Ngòi bút máy nhìn khá mong manh nên cảm giác này cũng dễ hiểu.
Nhưng một chiếc bút máy bình thường không phải món đồ chỉ cần nhìn mạnh một cái là hỏng.
Thứ cần cẩn thận nhất là ngòi.
Ví dụ, nếu bạn làm rơi một cây Pilot Metropolitan với ngòi hướng thẳng xuống sàn, khả năng cao cây bút sẽ không còn viết giống như trước.
Tương tự, nếu bạn dùng một cây bút ngòi F rồi cố ấn mạnh để tạo nét thanh đậm, bạn đang bắt nó làm một việc mà nó không được thiết kế để làm.
Còn nếu chỉ dùng bút bình thường, đóng nắp sau khi viết và vệ sinh khi cần thì bút mực khá bền - mọi người có thể tự tin dùng 1 cây bút cho 5-7 năm tới, thậm chí hàng chục năm nếu mình biết giữ nha!
Mình có những cây bút đã dùng trong thời gian dài mà vấn đề lớn nhất chỉ là… thích bút mới do quá đẹp mà lại muốn mua tiếp…
⸻
8. Trước khi bơm mực phải rửa bằng nước ấm hoặc nước nóng
Không cần thiết phải dùng nước nóng.
Nếu bạn vừa dùng hết một màu mực và muốn đổi sang màu khác, nước sạch ở nhiệt độ phòng thường đã đủ cho việc vệ sinh cơ bản.
Ví dụ bạn đang dùng màu đen và muốn chuyển sang xanh. Bạn có thể xả nước qua converter và feed cho đến khi nước tương đối trong, sau đó để bút khô phù hợp trước khi bơm màu mới.
Nước nóng không phải “level nâng cao” của việc vệ sinh bút. - thậm chí nếu bạn rửa bằng nước quá nóng có thể làm chảy nhựa hoặc hư hại các chi tiết hoặc màu sắc của bút.
Thực tế, mình sẽ ưu tiên nước sạch và thời gian xả rửa hơn là cố tìm nước thật nóng.
Với những cây bút đặc biệt hoặc những tình huống mực đã khô lâu ngày, cách vệ sinh có thể khác. Khi đó nên xem hướng dẫn của nhà sản xuất thay vì áp dụng một công thức cho tất cả mọi chiếc bút.
⸻
9. Mực bút máy để lâu sẽ bị đóng cặn
Mực có thể bị cặn, nhưng không phải cứ để lâu là chắc chắn xảy ra.
Một lọ mực được đóng nắp kín, bảo quản bình thường và không bị nhiễm bẩn có thể sử dụng trong thời gian rất dài.
Vấn đề thường đáng quan tâm hơn là việc chai mực bị nhiễm bẩn khi mọi người chấm mực khác vào lọ, bị bay hơi hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Với những chai mực lâu không dùng, trước khi đổ vào bút, bạn có thể kiểm tra nhanh:
• Mùi có bất thường không?
• Mực có thay đổi rõ rệt về trạng thái không?
• Có cặn hoặc chất lạ không?
• Chai có được đóng kín và bảo quản tốt không?
Và quan trọng nhất: đừng dùng chính converter hoặc ngòi đang bẩn để khuấy vào chai mực.
Một ít mực còn sót lại trong bút có thể đi ngược vào chai và làm cả chai mực bẩn theo.
⸻
10. Viết bút máy bất tiện vì không thể dùng để ký giấy tờ
Bạn hoàn toàn có thể dùng bút máy để ký.
Mình đã thấy rất nhiều người dùng fountain pen làm bút ký hàng ngày. Miễn là bút viết ra nét được thì vẫn sẽ ký được. Nhưng để đạt yêu cầu lưu trữ của cơ quan văn phòng thì thường mực bút máy sẽ không bền màu và kháng nước như mực gốc dầu trong những cây bút bi hay bút gel.
Nếu bạn ký trên giấy văn phòng thông thường, một ngòi F hoặc M với loại mực có flow vừa phải thường dễ kiểm soát hơn một cây flex nib ra mực rất nhiều.
Nếu giấy quá mỏng, bạn cũng nên tránh những loại mực có xu hướng bleed-through mạnh.
Và nếu bạn đang ký một loại giấy tờ có quy định cụ thể về loại mực hoặc bút được phép sử dụng thì tất nhiên nên theo quy định của nơi tiếp nhận.
Còn với những giấy tờ thông thường?
Bút máy ký được bình thường.
⸻
Vậy có cần biết hết những điều này trước khi dùng bút máy không?
Không.
Một cây Platinum Preppy, một ống mực và một quyển vở là đủ để bắt đầu.
Sau đó nếu thích, bạn có thể thử ống bơm, đổi màu mực, thử ngòi khác, tìm loại giấy hợp với mình, rồi từ từ bước vào thế giới của các hãng như Pilot, Sailor, LAMY, TWSBI, Pelikan hay Platinum.
Không cần phải biến việc dùng bút máy thành một thú chơi quá nghiêm túc ngay từ ngày đầu.
Cứ tìm một cây bút khiến bạn thích viết.
Phần còn lại sẽ tự đến.
